'Kleine leviathan' over 18de-eeuwse oplichter weer beschikbaar

Mijn historische of 'metahistorische' roman Kleine leviathan, in 2009 verschenen bij Verschijnsel in Mechelen, is nu als epub direct verkrijgbaar bij Kobo. De papieren versie is al jaren uitverkocht. 

Inhoud van het boek

In de jaren zestig van de achttiende eeuw strijkt Johannes Kamerink neer in een Zeeuws havenstadje als arts, visionair prediker en zakenman. Zijn veronderstelde buitenlandse betrekkingen, verzonnen fortuin, gefingeerde correspondenties en een van Frederik II ten geschenke gekregen klisteerspuit verschaffen hem toegang tot de plaatselijke elite. 

Tegen het eind van de eeuw overpeinst Kamerink zijn uiteindelijk falen. 

De gebeurtenissen die tot zijn berechting en opsluiting hebben geleid passeren de revue; herinneringen van een allengs hallucinanter karakter en pseudowijsgerige beschouwingen vormen een paranoïde systeem waarin alles op zijn plaats valt, en waarin Kamerinks neergang tot een drama wordt van mythische proporties en alomvattende betekenis.

- Hier de Kobo-pagina met het boek en de bestelopties -

Historische achtergrond

Het verhaal is gebaseerd op de lotgevallen van Abraham Magaris, ooit scheepschirurgijn bij de West-Indische Compagnie na een korte opleiding. In 1741 werd hij in Rotterdam wegens oplichterij gebrandmerkt en in het gevang gegooid.

 

Na verschillende avonturen onder valse namen in allerlei steden, kwam hij in 1764 naar de Zeeuwse smalstad Brouwershaven. 

Magaris; bew. naar een contemporain
origineel (G.P. Kuipers, 2009).

Onder de naam Johan Cato Kamerling presenteerde hij zich als doctor in de medicijnen en wist met valse papieren en charme de bevolking voor zich te winnen. 

Na de dochter van burgemeester Van der Bijl te hebben getrouwd, ging Magaris diens handel in meekrap behartigen. 

Nadat was gebleken dat hij wissels had vervalst, onderzocht men zijn verleden en viel hij jammerlijk door de mand. 

Magaris werd in Brouwershaven opnieuw gebrandmerkt en in Middelburg gevangen gezet in het rasphuis, waar hij vermoedelijk in 1797 overleed.

***

Misschien ook interessant:

Omstreeks augustus verschijnt een 'dubbel dubbelnummer' van Ballustrada ter gelegenheid van het veertigjarig bestaan, met medewerking van meer dan veertig schrijvers, dichters en beeldend kunstenaars. Thema's: 'Wat ik eigenlijk wilde zeggen' en een herdenkingsdeel voor de stichter van het blad André van der Veeke.

Neem nu een abonnement of bestel het laatste nummer!

Los dubbelnummer € 12,50 | Abonnement € 22,00, 4 nummers inclusief porto
Bankrekening NL35 ABNA 049 92 02 864 t.n.v. Stichting Zeeuws Licht


Redactie: Jan J.B. Kuipers, Johan Everaers, Ko de Jonge.
Vaste medewerkers: Kees Klok, Paul van Leeuwenkamp, Thom Schrijer, Jos Rouw (webzaken)

Contact: jjbkuipers[at]hotmail.com

Presentatie boek 'Yerseke' in Het Zeeuwse Mosselhuis

Het was een geslaagde en goed bezochte presentatie van ons boek Yerseke. Duizendjarige parel aan de Oosterschelde, donderdagmorgen 11 juni in het Het Zeeuwse Mosselhuis in Yerseke. Met toelichtingen van de auteurs Jan J.B. Kuipers & Ruben Koman, en commissaris van de koning Hugo de Jonge die het eerste exemplaar in ontvangst nam, en een afsluitend woord van uitgever Paul Kemmeren (Noordboek).

Tekst vervolgt onder  de foto.

Aanbieding door de auteurs aan CvdK Hugo de Jonge
(foto H.M.D. Dekker)

Afsluitend? Nee, eigenlijk niet, want bij de geanimeerde nazit kon je kennismaken met vertegenwoordigers en producten van Zeeuwsche Zoute, Wijngoed Zilte Trots en Bierseke. Francien Duinkerke van Mooi Zeeland was aanwezig en had Yfke Koman, dochter van een van de auteurs, vakkundig 'in het pak' gestoken. 

Vertegenwoordigers van de gemeente Reimerswaal, Erfgoed Zeeland, Geopark Schelde Delta en de Heemkundige Kring de Bevelanden ontbraken evenmin. We zijn vast nog clubs vergeten, maar alle sponsors en ondersteuners staan in het boek vermeld.

Wie tenslotte vertrok kreeg een goodiebag mee, ter beschikking gesteld door hoofdsponsor Lennert Steketee van Tourist Shop Yerseke, met informatie over onder meer Het Zeeuwse Landschap, Geopark Schelde Delta,  de Yerseke Moer en leuke hebbedingetjes van Adri&Zoon en de al genoemde bedrijven en organisaties.

Bekijk ook de vorige post over het boek en het filmpje van Flying Yesenaer !

Yfke Koman en Francien Duinkerke van 'Mooi Zeeland

(foto H.M.D. Dekker)

Nieuw boek over Oosterscheldeparel Yerseke

Donderdag 11 juni verschijnt bij Uitgeverij Noordboek Yerseke. Duizendjarige parel aan de Oosterschelde van de auteurs Ruben A. Koman en Jan J.B. Kuipers. Het boek behandelt de ‘hele’ geschiedenis en de huidige ontwikkelingen van dit Oosterscheldedorp, dat uitgroeide tot een internationaal centrum van schelp- en schaaldiercultuur.

De auteurs signeren hun boek donderdagmiddag 11 juni om 14:00 uur in Tourist Shop Yerseke, Kerkplein 14, Yerseke. 's Ochtends is er een presentatie voor genodigden, waarbij het eerste exemplaar wordt aangeboden aan commissaris van de koning Hugo de Jonge.

Ooit was Yerseke een landbouw- en handelsplaats waar monniken en edelen vertoefden. Wie weet nog dat de adel er eerwraak uitoefende? Dat het dorp zijn eigen wildwestperiode beleefde en het ‘Zeeuwse Klondike’ werd genoemd?

Het rijk geïllustreerde boek schenkt ook aandacht aan de unieke omgeving, zoals het Verdronken Land van Zuid-Beveland met zijn verdronken dorpen, de legendarische stad Reimerswaal en de cruciale rol van dit gebied in de visserijcultuur. De Yerseke Moer, ‘het grootste openluchtmuseum van Zeeland’ en een van de Geosites van UNESCO Geopark Schelde Delta, is eveneens bepalend voor de identiteit van Yese.

Koman en Kuipers tonen in hun boek dat de identiteit van Oosterscheldeparel Yerseke meer omvat dan het bekende oester- en mosselverhaal. Aan de hand van archiefbronnen, historische en etnologische literatuur, beeldmateriaal en cartografie werpen de auteurs nieuw licht op Yerseke.

Ruben A. Koman (1979) werkte voor het Meertens Instituut en is onderzoeker naar vertelcultuur en volksverhalen. Koman schreef eerder volksverhaalboeken over Dordrecht, Dalfsen en Schoonoord en is coauteur van het standaardwerk Verhalen van Stad en Streek.

Jan J.B. Kuipers (1953) is een Zeeuwse publicist met bijna 100 boektitels op zijn naam. Hij was stadsdichter van Middelburg, was verbonden aan de Encyclopedie van Zeeland en won diverse prijzen, waaronder de Zeeuwse Boekenprijs.

'De Jeugd van Tegenwoordig'

Op dinsdag 12 mei om 15:00 uur opende in Historisch Museum De Bevelanden in Goes de nieuwe wisseltentoonstelling ‘De Jeugd van Tegenwoordig’, over jongerencultuur (en klachten over de jeugd) in Zeeland in de twintigste eeuw.

Daaraan heb ik met een tweetal bruiklenen medewerking verleend: een bloemenshirt uit 1967 (u weet wel, the summer of love) en een hasjpijpje uit ongeveer 1970. Ook heb ik meegewerkt aan een reeks korte interviews met leerlingen van de Kohnstammschool in Goes.

Het thema sluit prima aan bij enkele boekpublicaties van mijn hand: 

- Brommers, gitaren en spandoeken. Vijftig jaar jong in Zeeland (2005)

- De vlucht naar boven. Tegenculturen in Nederland in de jaren zestig en zeventig (2023) 

- High van de Zeeuwse mist. Jeugd- en popcultuur in de delta, 1965-1975 (2024).

Tekst vervolgt onder afbeelding.

Foto's HMD Dekker

Informatie over De vlucht naar boven:
De vlucht naar boven

Tegenculturen in Nederland in de jaren zestig en zeventig

'De mens is niet om te lijden in de wieg gelegd,' schreef Simon Vinkenoog in 1967. Het tekent de mentaliteit van de toenmalige tegencultuur, een verbijsterend palet van activisme, bewustzijnsverruiming en spiritualiteit. Onmiddellijke ontsnapping aan de knellende banden van de maatschappij was het doel: een vlucht naar boven op de vleugels van idealen of drugs, of allebei. Jan J.B. Kuipers schetst de diverse bewegingen en figuren die de jaren zestig en zeventig tekenden, en vraagt zich af in hoeverre er sprake was van iets nieuws en waar al die zogenaamde vernieuwing in uitmondde.

Prijs

€ 30,99

ISBN

9789462498952

Ook beschikbaar als

eBook ePub - € 15,99

Buureilandjes vol erfgoed in de Baai van Kotor, Montenegro

"Twee buureilandjes vol erfgoed, waar de overleveringen zich aan elkaar rijgen en die ook gelegen zijn in een spectaculair panorama. Dat is het ‘lot’ van Onze Lieve Vrouw van de Rotsen (Gospa od Škrpjela) en Sint-Joris (Sveti Đorđe) in de Baai van Kotor in Montenegro. De Vlaamse ‘grote reiziger’ Joost van Ghistele beschreef deze baai rond 1500 al als ‘zeer crom ende slom’ met het naamgevende Kotor als een ‘zeer schoone stede’."

Hierboven het intro van mijn jongste artikel in Archeologie Magazine, 2026 nr. 2., 26-30,  met foto's van Heleen Dekker. 

In de tijd van Van Ghistele was één van deze eilandjes voor de kust van het
stadje Perast net voltooid. Onze Lieve Vrouw van de Rotsen is in tegenstelling tot Sint-Joris namelijk door mensen aangelegd door het laten zinken van oude schepen, volgeladen met rotsen. Beide eilandjes behoren sinds 1979 tot het UNESCO-werelderfgoed ‘Natuurlijke en cultuurhistorische regio van Kotor’.  Meer weten? Raadpleeg het verhaal in Archeologie Magazine - of bezoek de baai en de eilandjes zelf...

En lees binnenkort Yerseke,  duizendjarige parel aan de Oosterschelde (Noordboek)

***

23 eerdere artikelen en archeologische reisverhalen van mij in Archeologie Magazine:

- De kelk van Valencia viert haar derde jubileumjaar. Archeologisch onderzoek van de belangrijkste ‘graalkandidaat’,  2025 nr. 2, 32-36.

- Het kasteel van Chillon. De klik van een romantisch dichter met een reformator, 2024 nr. 3, 32-36.

- St. Blasien – grootste koepel benoorden de Alpen. De stenen droom van Martin Gerbert, 2024 nr. 1, 26-30.

- Sint-Ursula en haar ‘Goldene Kammer’. Romeinse beenderen als middeleeuwse relieken, 2023 nr. 3, 56-60.

- Het raadsel Rollo de Wandelaar. Waar kwam de eerste hertog van Normandië vandaan? 2022 nr. 4, 28-31.

- Sporen van een Hollandse invasie. Gran Canaria vergat aanval in 1599 niet, 2021 nr. 5, 54-57.

- De bakermat van een keizer. Bonaparte in Ajaccio, 2020 nr. 3, 60-63.

- Een koningspaar aan de Donau. Zoektocht naar sporen van Gisela van Beieren en Stefanus van Hongarije, 2019 nr. 3, 30-33.

- Veldslag uit 1568 herleeft elke dag. Het herinneringslandschap van Heiligerlee, 2017 nr. 6, 48-50.

- Hier huwde Richard Leeuwenhart. Het kasteel van Limassol, 2017 nr. 3, 54-57.

- Glorie en ondergang van Ayla, 2016 nr. 5, 54-57.

- Akko, laatste bolwerk van de kruisvaarders. Bovenstad en ondergrondse stad tonen talrijke historische sporen, 2014 nr. 5, 6-9.

- De Staats-Spaanse Linies herleven op eigen benen. Van conflict naar cultuur en natuur, 2013 nr. 5, 40-43.

- De eeuwige rust van de goddelijke dichter. Het wel en wee van Dantes graf in Ravenna, 2013 nr. 2, 52-54.

- De Koningsgraven van Paphos. Dodenstad van ‘Egyptisch Cyprus’, 2010 nr. 2, 52-55.

- Het paleis, de fontein en de roos. Bakchivsaray, monument van Tartaarse cultuur, 2009 nr. 1, 6-9.

- Dertien dode keizers. Minggraven omvangrijke ‘parel’ op de Werelderfgoedlijst, 2007 nr. 4, 35-39.

- Monument verdronken dorpen op Noord-Beveland, 2005 nr. 5, 6-9.

- Historic District van Skagway laat goudkoorts herleven. Monumentenzorg en archeologie in Zuidoost-Alaska, 2005 nr. 2, 16-20.

- Totempalen in Alaska en Brits Columbia, 2004 nr. 5, 26-30.

- Archeologie van een drijvend paleis, 2004 nr. 1, 54-57.

- De erfenis van Erik de Rode. Vikingmonumenten in Groenland, 2003 nr. 1, 27-32

- Monument voor Zeeuwse verdronken dorpen. Stormvloeden schiepen archeologische schatkamers, 2002 nr. 3, 70-75 (met Robert van Dierendonck)

Sporen en spoken van Vinninge

Reeksen kasteeltjes hadden we vroeger in Zeeland. Ten noorden van Hoedekenskerke stonden er al twee. Ze hoorden bij de verdwenen dorpen Vinninge(n) en Oostende. Vinninge lag pal ten noordoosten van het oude Hoedekenskerke, Oostende nog wat verder naar het noordoosten. Dit laatste dorp verdween in de winter van 1520/21 na enkele stormvloeden in de Westerschelde.

Bron: Jan J.B. Kuipers, 'Sporen en spoken van Vinninge'.

Sporen in de delta, Provinciale Zeeuwse Courant 21 december 2022

Over Vinninge weten we wat meer. De in 1216 vermelde kerk was een dochter van die Oostende en gewijd aan O.L. Vrouw. Het dorp is gaandeweg opgeslokt door de bebouwing van Hoedekenskerke. Aan de noordkant van de Havenstraat zijn al voor de Tweede Wereldoorlog skeletten gevonden. 

Op ongeveer dezelfde plek troffen archeologen in 1994 weer skeletten aan, in twee of drie lagen op elkaar. In 2001 vonden ze muurresten van rode baksteen. Deze vondsten betroffen de locatie van het kerkhof en de rond 1608 afgebroken kerk van Vinninge. In 2002 kwamen er nog enkele waarnemingen in de directe omgeving bij.

Puin
Maar hoe zat het met het kasteel, waar vermoedelijk de in 1266/67 genoemde heer Jan van Vinninge en zijn zoon Hendrik hebben gewoond? Hier bieden oude veldnamen uitkomst. Noordelijker dan de sporen van het dorp Vinninge lag ten oosten van de Waanweg de ‘Kasteelhoek’. Hierin hebben lokale onderzoekers zoals de gebroeders Bliek in de vorige eeuw namen vastgelegd die wijzen op de locatie van het voormalige mottekasteel (een constructie op en rondom een aarden bergje). 

Het gaat om de percelen Berg en Kastêêl’oek en om de Stêênpad, een doodlopend weggetje waar veel puin is gevonden. Ruïneuze overblijfselen van het kasteel zijn ten noorden van Hoedekenskerke nog afgebeeld op de Visscher-Romankaart van Zeeland uit 1656. Ze zullen nadien geleidelijk zijn afgevoerd als bouwmateriaal of ter versterking van de dijkvoet.

Ruïne kasteel Vinninge ca. 1656.

In het noorden van de Kasteelhoek bestaat ook nog een veldnaam ‘t Spookeweitje. Heeft die misschien ook met het verdwenen kasteel van Vinninge te maken? Cultuurfilosoof Ton Lemaire betoogde in Filosofie van het landschap (1970) dat spoken onlosmakelijk bij ruïnes horen. Het ‘romantische bewustzijn’ kan volgens hem de ‘volstrekte vergankelijkheid’ niet verdragen en kijkt ‘liever in het lege gezicht van het spook dan in de absolute leegte van de tijd’. 

Om die reden zien we vaak spookverschijningen bij ruïnes. Of deze theorie ook geldt voor het Vinningse kasteel weten we niet. ’t Spookeweitje biedt in elk geval stof voor een mooie wintervertelling.

Dorpskerk Hoedekenskerke (foto H.M.D. Dekker)

***

Te verschijnen:

Yerseke

De duizendjarige parel aan de Oosterschelde

Jan J.B. Kuipers, Ruben A. Koman

€ 24,90

Let op! Verwacht rond 11-06-2026

Lezing 'Voorspoed en tegenzin'

Wederopbouw, welvaart, protest

Heemkundige Kring de Bevelanden organiseert op woensdag 25 maart 2026 om 19.30 uur een lezing over ‘wederopbouw, welvaart en protest’ in Zeeland. De lezing wordt gegeven door schrijver Jan J.B. Kuipers en vindt plaats in Wijkgebouw Jan Ligthart, Bergweg 12, Goes. De avond is voor iedereen gratis toegankelijk.

Kuipers gaat tijdens zijn presentatie met powerpoint in op de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog, de groeiende welvaart en het ontluiken van een maatschappijkritische stemming. Zijn verhaal beslaat ruwweg de periode 1950-1980. Twee grote ‘Bevelandse’ onderwerpen die veel weerstand opriepen worden uitgelicht: het protest tegen de kerncentrale in Borssele en de beweging voor een open Oosterschelde, die zou resulteren in de huidige stormvloedkering.

Te verschijnen in juni: 'Yerseke'  (Ruben A. Koman en Jan J.B. Kuipers)

Een lezing over de wederopbouw moet natuurlijk in een bijzonder gebouw uit de wederopbouwperiode. Daarom de keus op het wijkgebouw Jan Ligthart in Goes. In 1953 is dit gebouw geopend als lagere school. De bouw was een nieuw concept, een zogenaamde hal-school, omdat de schoollokalen rond een centrale hal waren gebouwd. Dat is nu nog te zien aan het gebouw, dat eigenlijk een monumentale status zou moeten hebben. De architect van dit gebouw is de toenmalige directeur van gemeentewerken van de gemeente Goes, de heer Oranje.

Jan J.B. Kuipers is auteur van ongeveer 85 boeken in diverse genres, non-fictie en fictie. Hij schrijft vooral historische boeken en verhalen. In 2005/2006 was hij stadsdichter van Middelburg.

Demonstratie tegen kernenergie in Borssele, 1979. Foto W.F. Helm, ZB Bibliotheek van Zeeland.

***

Gerelateerd:

De vlucht naar boven

Tegenculturen in Nederland in de jaren zestig en zeventig

'De mens is niet om te lijden in de wieg gelegd,' schreef Simon Vinkenoog in 1967. Het tekent de mentaliteit van de toenmalige tegencultuur, een verbijsterend palet van activisme, bewustzijnsverruiming en spiritualiteit. Onmiddellijke ontsnapping aan de knellende banden van de maatschappij was het doel: een vlucht naar boven op de vleugels van idealen of drugs, of allebei. Jan J.B. Kuipers schetst de diverse bewegingen en figuren die de jaren zestig en zeventig tekenden, en vraagt zich af in hoeverre er sprake was van iets nieuws en waar al die zogenaamde vernieuwing in uitmondde.

"Wat een tijden! Waarnaar je gaat terugverlangen door Kuipers' boek."

Mario Molegraaf in Tijdschrift Zeeland