vrijdag 12 januari 2024

'Methoden tegen de helderheid' op DBNL

Mijn essaybundel Methoden tegen de helderheid (Liverse, 2014) is nu ook te raadplegen op de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL), een digitale collectie van teksten uit de Nederlandse letterkunde, taalkunde en cultuurgeschiedenis, van de vroegste tijd tot heden. De bundel is hier in te zien.

De flaptekst van de oorspronkelijke uitgave: 

Omslag oorspr. uitgave
 "Methoden tegen de helderheid bevat essays die Jan J.B. Kuipers publiceerde in de periode 1989-2006. Een stoet van figuren uit de literatuurhistorie en ideeëngeschiedenis trekt voorbij: Frederik van Eeden Sr., Pieter Jelles Troelstra, Max Stirner, Henry David Thoreau, Robert Graves, Mary Wollstonecraft, Napoleon, Germaine de Staël, Novalis, Michaël Bakoenin, Leopold von Sacher Masoch, Yukio Mishima, Johan Huizinga, Ilja Leonard Pfeijffer en vele anderen. Bepaalde motieven en thema’s spelen een grote rol, zoals de miniatuur, de verbeelding, de historische sensatie, de jaren zestig, de vitale functie van zelfbedrog en illusie.

De titel verwijst naar de romantische ‘versluiering van de werkelijkheid’. Kuipers bestrijdt in verschillende bijdragen de negatieve connotaties hiervan. Hij volgt het spoor van ‘dubbelzinnigheid, vervloeiing en transparantie’ terug tot preklassieke mythologische noties, en breekt een lans voor de regionen van het imaginaire. Deze dienen betreden te worden met de geslepen wapens van ironie en dubbelzinnigheid; het gaat uiteindelijk om ‘liegen met open vizier: het geneeskrachtige liegen van het zelfbewustzijn, de cultuur en de kunst’."

***

Misschien ook leuk:

Dwepers en dromers
Tegenculturen in Nederland, 1890-1940
De Nederlandse samenleving veranderde razendsnel aan het eind van de negentiende eeuw. Oude, vertrouwde waarden wankelden door een stroom aan nieuwe ideeën en levensstijlen. Alles moest anders: de inrichting van de maatschappij, de omgang met het lichaam en ook religie en spiritualiteit. Anarchisten, vegetariërs, theosofen, spiritisten, utopische kolonisten, feministen, strijders voor homorechten: de verschillende stemmen van linkse activisten tot ultrarechtse ‘trekvogels’ en reactionaire cultuurcritici vormden een verwarrend koor.

Jan J.B. Kuipers belicht de versplintering van het levensbeschouwelijke landschap in een periode die werd gekenmerkt door vaak extreme opvattingen. Hij laat de lezer kennismaken met de vaak grillige vertegenwoordigers van een onversneden individualisme.
'De culturele eigenaardigheden aan de flanken beschrijft Kuipers met mededogen en verwondering.'
Gerrit-Jan Kleinjan in Trouw/De Tijdgeest
en:

De vlucht naar boven

Tegenculturen in Nederland in de jaren zestig en zeventig

'De mens is niet om te lijden in de wieg gelegd,' schreef Simon Vinkenoog in 1967. Het tekent de mentaliteit van de toenmalige tegencultuur, een verbijsterend palet van activisme, bewustzijnsverruiming en spiritualiteit. Onmiddellijke ontsnapping aan de knellende banden van de maatschappij was het doel: een vlucht naar boven op de vleugels van idealen of drugs, of allebei. Jan J.B. Kuipers schetst de diverse bewegingen en figuren die de jaren zestig en zeventig tekenden, en vraagt zich af in hoeverre er sprake was van iets nieuws en waar al die zogenaamde vernieuwing in uitmondde.
"Wat een tijden! Waarnaar je gaat terugverlangen door Kuipers' boek."
Mario Molegraaf in Zeeland



Cementrustiek met een paddenstoel

Door de modder worstelen we ons een weg door een deel van het, ondanks het regelmatige vandalisme, leuke en hybride Kabouterbos van het land...