Presentatie boek 'Yerseke' in Het Zeeuwse Mosselhuis

Het was een geslaagde en goed bezochte presentatie van ons boek Yerseke. Duizendjarige parel aan de Oosterschelde, donderdagmorgen 11 juni in het Het Zeeuwse Mosselhuis in Yerseke. Met toelichtingen van de auteurs Jan J.B. Kuipers & Ruben Koman, en commissaris van de koning Hugo de Jonge die het eerste exemplaar in ontvangst nam, en een afsluitend woord van uitgever Paul Kemmeren (Noordboek).

Tekst vervolgt onder  de foto.

Aanbieding door de auteurs aan CvdK Hugo de Jonge
(foto H.M.D. Dekker)

Afsluitend? Nee, eigenlijk niet, want bij de geanimeerde nazit kon je kennismaken met vertegenwoordigers en producten van Zeeuwsche Zoute, Wijngoed Zilte Trots en Bierseke. Francien Duinkerke van Mooi Zeeland was aanwezig en had Yfke Koman, dochter van een van de auteurs, vakkundig 'in het pak' gestoken. 

Vertegenwoordigers van de gemeente Reimerswaal, Erfgoed Zeeland, Geopark Schelde Delta en de Heemkundige Kring de Bevelanden ontbraken evenmin. We zijn vast nog clubs vergeten, maar alle sponsors en ondersteuners staan in het boek vermeld.

Wie tenslotte vertrok kreeg een goodiebag mee, ter beschikking gesteld door hoofdsponsor Lennert Steketee van Tourist Shop Yerseke, met informatie over onder meer Het Zeeuwse Landschap, Geopark Schelde Delta,  de Yerseke Moer en leuke hebbedingetjes van Adri&Zoon en de al genoemde bedrijven en organisaties.

Bekijk ook de vorige post over het boek en het filmpje van Flying Yesenaer !

Yfke Koman en Francien Duinkerke van 'Mooi Zeeland

(foto H.M.D. Dekker)

Nieuw boek over Oosterscheldeparel Yerseke

Donderdag 11 juni verschijnt bij Uitgeverij Noordboek Yerseke. Duizendjarige parel aan de Oosterschelde van de auteurs Ruben A. Koman en Jan J.B. Kuipers. Het boek behandelt de ‘hele’ geschiedenis en de huidige ontwikkelingen van dit Oosterscheldedorp, dat uitgroeide tot een internationaal centrum van schelp- en schaaldiercultuur.

De auteurs signeren hun boek donderdagmiddag 11 juni om 14:00 uur in Tourist Shop Yerseke, Kerkplein 14, Yerseke. 's Ochtends is er een presentatie voor genodigden, waarbij het eerste exemplaar wordt aangeboden aan commissaris van de koning Hugo de Jonge.

Ooit was Yerseke een landbouw- en handelsplaats waar monniken en edelen vertoefden. Wie weet nog dat de adel er eerwraak uitoefende? Dat het dorp zijn eigen wildwestperiode beleefde en het ‘Zeeuwse Klondike’ werd genoemd?

Het rijk geïllustreerde boek schenkt ook aandacht aan de unieke omgeving, zoals het Verdronken Land van Zuid-Beveland met zijn verdronken dorpen, de legendarische stad Reimerswaal en de cruciale rol van dit gebied in de visserijcultuur. De Yerseke Moer, ‘het grootste openluchtmuseum van Zeeland’ en een van de Geosites van UNESCO Geopark Schelde Delta, is eveneens bepalend voor de identiteit van Yese.

Koman en Kuipers tonen in hun boek dat de identiteit van Oosterscheldeparel Yerseke meer omvat dan het bekende oester- en mosselverhaal. Aan de hand van archiefbronnen, historische en etnologische literatuur, beeldmateriaal en cartografie werpen de auteurs nieuw licht op Yerseke.

Ruben A. Koman (1979) werkte voor het Meertens Instituut en is onderzoeker naar vertelcultuur en volksverhalen. Koman schreef eerder volksverhaalboeken over Dordrecht, Dalfsen en Schoonoord en is coauteur van het standaardwerk Verhalen van Stad en Streek.

Jan J.B. Kuipers (1953) is een Zeeuwse publicist met bijna 100 boektitels op zijn naam. Hij was stadsdichter van Middelburg, was verbonden aan de Encyclopedie van Zeeland en won diverse prijzen, waaronder de Zeeuwse Boekenprijs.

Waar bleef 't Kint van Trente?

 We wisten er vroeger al weinig van, en nu eigenlijk nog minder. Ook dát kan de uitkomst zijn van archeologisch onderzoek. Stichting RAAP ging in december 1996 op zoek naar kasteel ‘t Kint van Trente(n). Volgens de Visscher-Romankaart uit 1656 lag dat een eindje ten noorden van het dorp Kruiningen. Bestudering van oud kaartmateriaal leidde tot drie mogelijke locaties van dit kasteel.

Bron: Jan J.B. Kuipers, ‘Waar bleef ‛t Kint van Trente?’ 

Uit de Zeeuwse klei, Provinciale Zeeuwse Courant 3 juni 2015.

De meest waarschijnlijke was aan de Donkere weg. In de omgeving zouden rond 1980 bij boringen funderingen en gewelven zijn aangetroffen. Maar dat bleek een andere locatie te zijn. En was ’t Kint van Trente eigenlijk wel een kasteel? Volgens de kaart uit 1656 vermoedelijk wel: daarop zie je verschillende gebouwen, en een toren met een wimpel. Ook een andere afbeelding toont een kasteelachtig complex. Maar in middeleeuwse bronnen is er niets over een kasteel met deze naam bij Kruiningen bekend.

Een verband met een klooster was waarschijnlijker, aldus sommige historici en archivarissen. G.F. Sandberg opperde in 1982 dat het hier om een terminariushuis van de franciscanen ging, een soort logieshuis voor deze bedelmonniken. De naam Trente zou een verbastering zijn van ‘Terrnte’, termijnhuis of terminariushuis. En die term kennen we wel uit 15de-eeuwse akten. Waarom daar dan ‘Kint’ aan is toegevoegd weet niemand. Het geheimzinnige huis komt vanaf de latere 18de eeuw niet meer op kaarten voor; de naam bleef wel bestaan voor een deel van de polder Kruiningen. Deze kwam in 1531 tot stand op gebied, dat in 1530 was overstroomd. Wanneer en waardoor ‛t Kint van Trente is verdwenen, is ook onbekend. Nieuwe overstroming?

Tekst vervolgt onder de afbeelding.  

’t Kint van Trente ten noorden van Kruiningen op de Visscher-Romankaart (1656).

Elektromagnetische metingen door de Stichting Raap hadden vrijwel geen resultaat. Geen enkele van de 30 gezette boringen bevatte enig archeologisch materiaal. Ook oppervlaktekartering, het aflopen en minutieus onderzoeken van akkers, leverde geen enkele aanwijzing op. Luchtfoto’s toonden evenmin iets. ’t Kint van Trente was een raadsel en bleef een raadsel.

***

Misschien ook leuk:

Vikingen van Jan J.B. Kuipers belicht een zeer turbulente periode in de Europese en Nederlandse geschiedenis, met een blik die reikt van Byzantium tot Groenland en van de Scandinavische voorgeschiedenis tot de slotakkoorden van de Vikingcultuur in de late middeleeuwen. De Lage Landen en naburig gebied staan centraal, met speciale aandacht voor het in elkaar grijpen van gebeurtenissen aan beide zijden van de Noordzee. De chronologische benadering in het boek wordt gecomplementeerd met thematische hoofdstukken over bijvoorbeeld de botsing van culturen, langschepen, strijdmethoden en Vikingschatten.

De 'gesneuvelde' ridder van Coudorpe

‘In de vreselijke veldslag te Baarland tussen het invasieleger der Vlamingen, dat korte tijd geleden op de Bevelandse eilanden is geland, en de Hollanders, is een der Hollandse edellieden door een lans van een der Vlaamse krijgslieden getroffen. De lans drong in ‘s ridders hoofd. Hij sloeg voorover van zijn paard en overleed onmiddellijk. Het stoffelijk overschot zal bijgezet worden in de kerk te Coudorpe.’ Aldus een journalistieke reconstructie uit augustus 1955.

Bron: Jan Kuipers, 'De gesneuvelde ridder van Coudorpe'. 

Uit de Zeeuwse klei, Provinciale Zeeuwse Courant 11 maart 2015.

Het skelet van Coudorpe. Hist.
Museum de Bevelanden, Goes
(foto H.M.D. Dekker)

Een maand tevoren stuitte een dragline bij dit verdwenen Zuid-Bevelandse dorp tijdens herverkavelingswerk op overblijfselen van een kerkhof. Toen men besefte dat hier een archeologisch interessant object ontdekt was, verrichtte de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB) een opgraving. Hierbij werd de tracering van een kerk blootgelegd, vlak achter de nog bestaande Coudorpse vliedberg. 

Op het kerkhofterrein en in de kerk werden vrij gave skeletten aangetroffen. In een hoek van de voormalige kerk bevond zich een graf van kloostermoppen. Daarin lag een skelet met een lengte van ongeveer 1,90 meter. Iemand van grote afmetingen dus, zeker voor middeleeuwse begrippen. Onder de schedel lagen ijzerresten, mogelijk afkomstig van een helm.

Dit feit trok de aandacht van de Kwadendamse hoofdonderwijzer, heemkundige en amateur-archeoloog A. de Boo (1920-1987). De Boo had thuis een privémuseum met door hemzelf verzamelde archeologica en historische objecten. Met enkele geestverwanten gaf hij een eigen periodiek Varia Zelandiae uit. Met veel geduld reconstrueerde De Boo de schedelfragmenten van de man uit Coudorpe. Intussen rijpte een mooie theorie. De eigenaar van de schedel, aldus De Boo, moest een ridder zijn geweest die door een lansstoot werd gedood tijdens de Slag bij Baarland in 1295, waarin graaf Floris V van Holland en Zeeland de Vlamingen versloeg.

Deze post over de Hellenburg bij Baarland is mogelijk ook interessant.

Het was in 1295 al decennia onrustig in Zeeland. Veel Zeeuwse edelen kozen in de jaren 1290-1295 de Vlaamse zijde in de strijd tussen Floris V en graaf Gwijde van Vlaanderen. Dankzij de ingewikkelde feodale situatie (de Hollandse graaf hield Zeeland deels in leen van de graaf van Vlaanderen) handhaafde de hoge Zeeuwse adel een grote mate van autonomie, door nu eens de ‘Hollandse’ en dan weer de ‘Vlaamse’ belangen te dienen. De Slag bij Baarland was maar één van de bloedige episoden in het conflict. Talrijke Zeeuwse edelen hadden nu hun jas naar de Hollandse wind gehangen. Ze verpletterden het Vlaamse leger ergens tussen Borssele en Baarland.

Tekst vervolgt onder de foto.

De vliedberg van Coudorpe. Foto H.M.D. Dekker, 2005.

Bij de ridder uit Coudorpe was de lans in de linkerkaak gedrongen en iets boven de kruin weer naar buiten gekomen. Uit het schedeldak was een driehoekig scherfje geslagen, en twee afrondingen van de lanspunt waren volgens De Boo duidelijk te zien. Na de stoot moest de ridder van zijn paard zijn gevallen, waarbij de lans zijn schedelbasis vernielde. Een gruwelijk verhaal, maar waarom juist de Slag bij Baarland? Aangezien het graf van de onfortuinlijke ridder als dertiende-eeuws was gedateerd, lag dit verband volgens De Boo voor de hand.

Misschien ook leuk: deze artikelen schreef ik over hoofdrolspelers 

Wolfert van Borsele en Jan van Renesse op 'Historiek'.

Door herhaalde overstroming en de opkomst van Driewegen raakte Coudorpe ontvolkt en de kerk in verval. In de achttiende eeuw werd deze gesloopt. De stenen werden gebruikt ter versterking van de zeewering, inclusief zerken en overige gedenktekens. En de onfortuinlijke ridder bleef anoniem achter in zijn graf.

Lees ook:
Nederland in de Middeleeuwen
De CANON van ons middeleeuws verleden 

Prijs

€ 16,99

ISBN

9789462491946

Uitvoering

eBook ePub (Adobe DRM)

Aantal pagina's

192

Yerseke, Sint-Odolphus en een aflaat

In 2026 verschijnt bij Noordboek een boek over Yerseke, geschreven door Ruben A. Koman en Jan J.B. Kuipers. Hieronder een bericht over de middeleeuwse patroon van het befaamde oester- en mosseldorp.

Tijdens de Reformatie verdween een altaarsteen uit de Sint-Odolphuskerk van Yerseke, waarin bot, of een voorwerp was gestopt, dat in contact is geweest met een ‘ware’ reliek van de heilige Odolphus of Odulfus. En zulke zaken liggen nu in een museum in Utrecht, waar Ruben vanuit zijn woonplaats Zeist ze gemakkelijk kon inzien. Zijn Yerseker voorouders zouden voor het zien of het aanraken ervan wel wat centjes hebben over gehad.

Tekst vervolgt onder afbeelding.

Ruben Koman bij het onderkleed en een waterschaaltje van Sint Odolphus in Museum Catherijneconvent te Utrecht.

Ook Yerseker sporen van bewoning uit de Keltische en Romeinse tijd dook Ruben op, samen met zijn Zeeuwse medeauteur Jan J.B. Kuipers. "Jan heeft enorm veel ervaring in het schrijven van populair-historische boeken en bovendien veel kennis van Zeeuwse bronnen en collecties. Samen plaatsen we sporen uit archeologische en (cultuur)historische literatuur en rapporten in de verschillende Yerseker tijdsvakken door de eeuwen heen."

Vondsten en stormvloeden 

Daarbij komen de onderzoekers tot verrassende inzichten en spectaculaire vondsten. Het dorp heeft door stormvloeden en migratie door de eeuwen heen afscheid moeten nemen van mensen en middelen, maar kwam worstelend altijd weer boven. Katholieke landlieden verdwenen, mosselvissers en gereformeerden kwamen. 

Koman: "We verklappen niet alles uiteraard, maar de publicatie zal in 2026 menig Zeeuw positief verrassen, hopen we. Overal duikt materiaal, foto's en kennis op uit Yese, waarbij we ook hulp krijgen van de online community van het dorp op Facebook."

Niet alleen de geschiedenis, maar ook de natuur, met haar Yerseke Moer, en de volkscultuur van vroeger en nu komen aan bod, van krukels mie krentenbrood met Pasen tot Sinterklaas, die in het dorp nog altijd een zwarte vriend heeft, zoals we in het landelijke nieuws vorig jaar hebben gezien.

Het boek over Yerseke verschijnt in de zomeraanbieding 2026 van uitgeverij Noordboek. Heeft u ook spectaculaire of ‘gewone’ vondsten uit Yerseke? Zie de Facebookgroep ‘Yese- Toen en nu’.

Aflaat

Over de vroege kerkgang van de Yersekenaren is weinig bekend, maar de ‘vrome bezoekers en weldoeners’ van de parochie van Yerseke krijgen wél een aflaat van paus Leo X in 1521, om vermindering van straf in het vagevuur te krijgen. Pelgrims moeten oorspronkelijk de zeven hoofdkerken van Rome op één dag bezoeken om in aanmerking te komen voor een volle aflaat, maar kunnen deze ook in Yerseke tegen betaling krijgen.

Tekst vervolgt onder afbeelding.

De aflaat uit 1521. Foto Vatican Apostolic Archives.

***

Misschien ook interessant:

Nederland in de middeleeuwen, een canon zonder onwrikbare ijkpunten, die onze middeleeuwse geschiedenis op toegankelijke wijze presenteert voor een breed publiek. Bij de keuze van de vijftig vensters spelen zowel de traditie als nieuwe inzichten een rol. De lezer zoekt niet vergeefs naar overbekende feiten als de moord op Floris V, maar verneemt ook over plattelandsleven, ridderideaal en kloosterwezen, overzeese handel, klimaatontwikkeling, ketters en bonte volkscultuur. Een evenredige geografische spreiding is nagestreefd, waarbij alle gewesten aan bod komen.

De uitgave toont hoe een drassige uithoek van het Romeinse Rijk zich tussen ca. 500 en 1500 ontwikkelde tot een veelzijdig samenstel van graafschappen, hertogdommen en heerlijkheden, agrarische en handelsgemeenschappen, steden en dorpen, op zand, veen en klei, langs de rivieren en de Noordzeekust. Hoe er langzaam eenheidsgevoel ontstond én hoe dit besef steeds ondergraven werd door vaak bloedige strijd tussen lokale en regionale belangen, standen en klassen.

Flipland op zondag

St.-Philipsland, 6 mei 2007. Op foto-excursie voor een artikel in de Badkoerier naar Oud-Vossemeer, Sint-Philipsland en Colijnsplaat. Flipland maakt een beetje haveloze, armoedige indruk. Het is doodstil op straat, ook ‘t Frietkotje en het café in de Voorstraat zijn dicht; bij de hervormde kerk leveren vogeltjes het enige geluid, behalve onze stemmen. 

Eén man in een sportvissersvest loopt met z’n ziel onder de arm op de dijk aan het Slaak. Het is laagwater, veel slik. Het water komt zo te zien op. Op de terugweg van de kerk is het wat drukker; in de Voorstraat twee jongens (met een blikje bier) en een meisje, zich vervelend à la de jaren vijftig. Ze praten plat Zeeuws, maar zien er niet reformatorisch uit. 

Uit de kerk van de Gereformeerde Gemeente aan de Voorstraat klinkt zwak gedruis van gedragen zang; voor de deur, midden op het trottoir, staat een scootmobiel geparkeerd. 

foto H.M.D. Dekker

Op de dijk blijkt het beeld Zuudwest van wijlen Hedi Bogaers rood beklad, het gaat over dijkverzwaring, lezen we op de sokkel. De wieken zijn van de molen gehaald.

Gebeeldhouwde koppen

Hieronder een citaat uit 'Oostdijk en Zuiddijk Elementen van het dorpsleven netjes op een rij', in: Jan Kuipers & Heleen Dekker,  111 plekken in Zeeland die je gezien moet hebben,  derde druk (2023),  64: 

" Verderop staren twee gebeeldhouwde koppen over de Krabbenkreek: een werk van Hedi Bogaers uit 1998. De koppen staren in zuidoostelijke richting, maar het beeld

heet toch Zuudwest: naar de windrichting die hier meestal staat, net als in de rest van Zeeland. Jaren geleden waren de beelden en hun sokkel nog bedekt met vurig rode graffiti. Die werd weggehaald, de koppen trotseerden weer als nieuw de elementen. "

***

Meer over dit boek en bestelinformatie zijn HIER te vinden.

Zeeland is meer dan strand, duinen, mosselrestaurants, folkloresport in klederdracht. Meer dan monumentale lijstgevels, middeleeuwse kerken, de deftigheid van buitenplaatsen in het groen. Wel eens aan de Rattekaai geweest? U beziggehouden met Zeeuwse struisvogelolie?

Zeeland is een dynamisch gebied met een meervoudige identiteit: eeuwenoud mondiaal handelsgewest én agrarisch arcadië. Dit boek voert langs 111 Zeeuwse plekken die u gezien moet hebben. Plekken die u voeren achter de sluier van de traditionele
reisgids. Want Zeeland is méér:

• Wonderen in waterputten
• Vis uit de polder en vruchten uit zee
• Verzonken dorpen, bergen van aarde
• Boerenkost en bekroonde chefs

Trek erop uit met dit boek en geniet van de zilte smaak van een eilandenrijk…


111 PLEKKEN IN ZEELAND DIE JE GEZIEN MOET HEBBEN

Heleen Dekker, Jan Kuipers
Prijs € 18,95

Taal	Nederlands
Bindwijze	Paperback
Formaat	13,5 x 20 cm
Omvang	240 pagina’s
Illustraties	120 illustraties in kleur
Verschenen	Maart 2020 (2e druk)
ISBN	978 90 6868 680 7

Bevelandse locaties uit de 111 plekken in Zeeland die je gezien moet hebben

Voor een aflevering van De Passie van Peijs (Omroep Zeeland TV) bezochten Jan J.B. Kuipers en Karla Peijs enkele Bevelandse locaties uit het boek 111 plekken in Zeeland die je gezien moet hebben (tekst Jan Kuipers, fotografie Heleen Dekker).

'We hebben heel wat historici in Zeeland. Maar, we hebben er niet zoveel die heel Zeeland als onderwerp hebben, en er leuk over kunnen vertellen én schrijven. Jan Kuipers is zo iemand die dat wél kan. Hij schreef in 2015 het boek '111 plekken in Zeeland die je gezien moet hebben' en neemt Karla in deze aflevering van De passie van Peijs mee op pad.'

Uitgeversinformatie van Uitgeverij Thoth hier.

Bestelinformatie (Bolcom) hier.

Presentatie '111 plekken in Zeeland die je gezien moet hebben'

Vrijdagmiddag 25 september vindt in Middelburg de feestelijke presentatie plaats van het nieuw verschenen boek: 
111 PLEKKEN IN ZEELAND DIE JE GEZIEN MOET HEBBEN

door Jan Kuipers (tekst) en Heleen Dekker (fotografie).

Plaats van handeling is de voor velen bekende en bruisende plek in Middelburg: De DRVKKERY. Adres: Drukkerij, Markt 51, 4331 LK Middelburg; aanvang 16.00 uur.

Recensie in Zeeland Geboekt (PZC/Jan van Damme)

Het boek verschijnt in de nieuwe 111 PLEKKEN-serie van Uitgeverij THOTH. De 111 PLEKKEN-boeken zijn de ideale gids om een specifieke stad of streek te ontdekken. Ze beschrijven steden en regio’s vanuit een eigenzinnig en persoonlijk perspectief, bieden de beste insidertips en slaan andere wegen in, weg van de toeristenpaden.

Auteur en fotograaf bieden de eerste drie exemplaren aan aan drie opvallende Zeeuwen die in het boek voorkomen.

De presentatie vindt plaats op vrijdag 25 september vanaf 16.00 uur, het officiële gedeelte begint rond 16.15 uur.

RSVP: graag uw bericht via communicatie@thoth.nl of 035 - 694 41 44.