De Geldermalsen verging op 3 januari 1752, nadat zij na vertrek uit Kanton op een rif was gelopen. Tachtig opvarenden verdronken, 32 redden zich in twee boten. Ze hadden één tonnetje scheepsbeschuit, een uit het water opgevist varkentje en bijna geen water.
De Geldermalsen was in 1746 gebouwd op de Middelburgse werf van de Verenigde Oost-Indische Compagnie. Ze werd het bekendste Zeeuwse VOC-retourschip dat in den vreemde verging, dankzij het bergen van de lading in 1984. Sindsdien geldt zij als porseleinschip, terwijl thee de hoofdlading was. In deze tijd ging massaporselein in theeschepen mee naar Europa, compact verpakt en merendeels gestouwd in de onderste ruimen boven andere ballastgoederen, zoals grind en hardhout. Porselein was bijzaak, maar beschermde de thee wel tegen lekwater.
Ondervraging
In Batavia viel niet voor niets verdenking op Van Dijk en zijn kompanen. Het goud aan boord was verloren, maar een lade met rijksdaalders uit de kapiteinshut niet. Verdacht! De overlevenden zouden de goudkist wel ergens hebben achtergelaten en verstopt, meenden de autoriteiten. Ondanks ondervraging kon hiervan niets worden aangetoond, de mannen gingen vrijuit. En terecht, want bij het bergen van de lading door de Brit Mike Hatcher kwam ook het goud tevoorschijn.
Tekst vervolgt onder de afbeelding
 |
Goudbaar uit de
Geldermalsen. |
Het wrak van de Geldermalsen bleek behalve thee, gebruiksvoorwerpen, textiel en andere zaken 160.000 objecten in Chinees porselein in blauw en wit te herbergen. De geveilde lading bracht bij veilinghuis Christie’s in Amsterdam (1986) ruim 37 miljoen gulden op: bijna 17 miljoen euro. Zeeuwse collecties zoals het MuZEEum in Vlissingen en de Middelburgse stadhuiscollectie verwierven vooral spullen van de bemanning, wapens, vaatwerk en wat beeldjes.
Het goud bestond uit 125 baren in twee typen: langwerpige en helmvormige staven, de zogenaamde ‘Nangkin shoes’. Ook nu spreekt dit onderdeel van de lading tot de verbeelding. Er worden op de internationale markt nog steeds goudbaren te koop aangeboden met de aanbeveling dat ze ‘identiek’ zijn aan die uit de Geldermalsen. De Chinese inscripties op die baren waren een schrijnende heilwens: ‘Veel Geluk’.
Bron: Jan J.B. Kuipers, 'Waar bleef de kist met goud van de Geldermalsen?' Sporen in de delta, Provinciale Zeeuwse Courant 18 januari 2023.
Lees meer over dit en andere VOC-wrakken in De VOC. Een multinational onder zeil, 1602-1799.
