HET RIF, een Caribisch avontuur in 1827

NIEUW: Het rif. Deze Caribische piratennovelle van Jan J.B. Kuipers speelt zich af in de Sabana-archipel voor de noordkust van Cuba. De jonge zeeman Victor vertrekt in het voorjaar van 1827 op de brik Sylvester vanuit Antwerpen naar de Caribische zee. Met zijn zeventien jaar is hij al stuurmansmaat onder kapitein Verperre. Een glanzende carrière gloort voor hem. Maar de Caraïben hebben niet voor niets een slechte naam in die tijd en de brik wordt door piraten overmeesterd. Victor wordt gevangen genomen, maar een vreemd lot wacht hem in handen van de piratenleider Rafaël.

Op deze bladzijde kun je 15 procent van het boek gratis downloaden, om te zien of het wat voor je is. Hier kun je het ook aanschaffen voor maar  $2.49 USD,

Andere e-boeken van Jan Kuipers die als smashwords-editie zijn verschenen, kun je hier vinden.

Published: May 4, 2019
Words: 10.110
Language: Dutch
ISBN: 9780463647929

Een kort fragment uit Het Rif: 

Na een voorspoedige reis van enkele weken bereikten we de West-Indische wateren. Tijdens de reis had ik steeds al gemerkt dat meneer Verperre ook van de enige taak die hem aan boord nog restte weinig benul had; het feitelijke commando werd daarom uitgeoefend door mij. 

Dit beviel me maar matig. Want de kapitein zelf dacht dat hij een ware vakman was, zodat ik vaak in het geheim ons bestek moest bepalen, als ik de waarnemingen van meneer Verperre weer eens niet vertrouwde. 

‘Het spijt me, kapitein, maar volgens mij zijn we afgedreven tussen de Cubaanse klippen!’ zei ik op een avond, toen ik rond tienen weer aan de hand van de maanstand onze breedte had bepaald. We stonden op het achterschip. 

Fel draaide Verperre zich naar me toe; ik zag de klep van zijn pet glimmen in het maanlicht en uit zijn mond kwam een sterke jenevergeur.‘Hoezo! Waar zijn we dan precies volgens jou, meneer de zeeman?’ vroeg hij met bijtende spot. Maar ik bespeurde toch enige ongerustheid in zijn houding. ‘Vijf mijl ten noordoosten van Cruz del Padre, het noordelijkste punt van de Sabana’s!’ antwoordde ik met meer zekerheid dan ik voelde.

Verperre weifelde, keek naar de hemel, naar mij, en toen weer in de duisternis vóór ons, waar zich misschien de dodelijke klippen bevonden. Toen haalde hij bruusk zijn schouders op. ‘Onzin,’ zei hij. ‘Je kunt naar je hut gaan, Victor!’ 

Vernederd en kwaad vertrok ik naar m’n kwartieren. 

‘Ik weet heus zelf wel hoe ik m’n schip moet sturen, zonder de flauwekul van die maanwaarnemingen!’ schreeuwde hij achter mijn rug tegen de roerganger. 

‘Eerst zien, dan geloven,’ mompelde ik tegen mezelf, en ik besloot die nacht wakker en in de kleren te blijven. Daar had ik verstandig aan gedaan, want plotseling, ik weet niet hoeveel later, schrok ik ruw op uit een lichte sluimer. ‘Klippen!’ schreeuwde iemand. ‘Branding recht vooruit!’

***

Een eerdere versie van Het rif, gericht op een iets jonger lezerspubliek, verscheen als uitgave in de reeks Vlaamse Filmpjes onder de titel Rafaels rif (nr. 2355 | nr.28, 19 maart 1999), met een omslagillustratie van Wout Olaerts.

Paul van Leeuwenkamp over HOUTEN TROUW

Kuipers maakt fictie tot feit

In Houten trouw verzamelde Jan J.B. Kuipers vijftien verhalen die eerder verspreid in WonderWaan en Ganymedes verschenen. Nu ze zo bij elkaar staan wordt nog zichtbaarder dat het werk van Kuipers een grote consistentie vertoont wat betreft thematiek en vormgeving of verwoording. Alleen de verhalen 'De brug' en 'Paars waas' wijken wat af; al is de kwaliteit en intensiteit dezelfde, ze hebben een wat andere toon, de eerste als een soort van symbolisme, de tweede als magisch realisme met autobiografische uitstraling. De andere verhalen zijn… Ja, wat is dan die consistentie?

Eerder gepubliceerd in: Fantastische Vertellingen 49, maart 2019

Op de achterflap word ik geciteerd met een eerdere constatering: “De kern van zijn schrijverschap; de kracht van het woord.” En dat is één van de factoren die bijdragen aan die consistentie, want de stijl van Kuipers is altijd mooi en kleurrijk en zorgvuldig. Kuipers gebruikt woorden die al bijna vergeten zijn, zonder daarin te overdrijven. Ze dragen bij aan de kleur. Maar woorden staan nooit alleen, en Kuipers rangschikt ze zorgvuldig in soepele zinnen, leidend naar het uiteindelijke Woord; het verhaal.

Jan J.B. Kuipers is een ontwikkeld man, een historicus die talloze boeken en artikelen over onze geschiedenis heeft geschreven, van Karel de Grote, de VOC, Willem de Zwijger tot allerlei publicaties over de Zeeuwse wateren. Hij kent de mythen, legenden, sagen uit ons verleden en weet dat de werkelijkheid van ons heden het verhaal is dat ons vanuit het verleden wordt verteld, waarbij de zogenaamde feiten soms, in meer of mindere mate, fictie zijn. Uiteindelijk gaan ook al die historische verhalen over mensen, de werkelijkheid van die mensen. 

Dit basisthema wordt in het eerste verhaal, 'Afspraak voor de muren', meteen op Kuipers' eigen wijze neergezet; een verhaal dat dient als een statement en daarom kort is. Voor de muren van een belegerde Turkse stad in 1770 ontmoet de legerleider Buguraz, een personage dat we uit eerder werk kennen, de Baron von Münchhausen en vraag hem om hulp. Want bij de Baron, 'de man van de sterke verhalen en mogelijke heldenfeiten', is 'alles mogelijk. Zodra het juiste idee is opgeborreld.' Zijn 'fantastisch-narratieve uitstraling zal ongetwijfeld voor een nog grotesker effect zorgen..' Om de stad in te nemen moeten ze feiten en fictie samenbrengen, waarbij zij zich alleen afvragen 'of ons verlangen naar geboekstaafde daden – naar ons voortbestaan dus – opweegt tegen de berg van leed die wij zullen opwerpen…'

Als de fantastische histories van de Baron von Münchhausen, met het fantastisch-narratieve, zo maakt Kuipers zijn fictie tot feit; de feitelijkheid van het verhaal dat overtuigend wordt verteld. Hij doet dat met veel relativering en humor, met veel kleur, en geregeld bizar. Een opstand tegen een soort Victoriaanse kostschooljuffrouw ('Gestalte op de heuvel'), de persoonlijke Kruistochten van Sebastiaan van Portugal halverwege de 16de eeuw ('Sebastiaans oorlog'). 

'Kitesj', gebaseerd op de legende uit de vroege Russische geschiedenis van de 10de tot 14de eeuw dat in de Edge Zero-bundeling van 2017 terechtkwam, begint prachtig met: 'In andere versies is soms sprake van jammerend hoorngeloei op de achtergrond, van obsceen bekkengekletter. De zon schijn genadeloos; de vlakten zijn dor, in de verte hurken afgeknotte, okeren bergtoppen. In werkelijkheid was het maar een miezerige affaire, die daad van Fevronja, een onopvallende voltrekking ergens in een afgelegen woud. Het was doodgewone broedermoord. Maar sommigen menen dat de aanleiding toereikend was, en dat deze vuige daad gerechtvaardigd was omdat er veel was te winnen.' Ja ja, in werkelijkheid!

Ik zou kunnen proberen de verhalen uit deze bundel te analyseren, te typeren, ze te plaatsen in de fantastische literatuur. Ik zou kunnen verduidelijken waarom het titelverhaal het titelverhaal wel moest zijn. Maar opnieuw bladerend in deze bundel realiseer ik me dat ik dat niet een twee drie kan. Ook omdat mijn oog steeds weer valt op passages die ik opnieuw ga lezen en die ik dan wil overtypen om ze met u te delen. Omdat het mooi is, of grappig, of triest. Maar dat is natuurlijk onzinnig, want het is allemaal al uitgetypt en u kunt het allemaal zelf lezen.

Jan J.B. Kuipers doet niet onder voor de Baron von Münchhausen, en geregeld trekt de auteur zichzelf en zijn personages aan de haren omhoog uit het moeras dat de mens steeds weer creëert. En ja, Kuipers is een ontwikkeld man, die al die historische kennis meeneemt bij het schrijven van zijn verhalen, maar het mooie is dat je als lezer al die kennis niet hoeft te hebben, dat het verhaal waar je in meegetrokken wordt, je alle kennis geeft die voor de werkelijkheid van het verhaal nodig is.

Paul van Leeuwenkamp

Houten Trouw; Jan J.B. Kuipers; Verschijnsel, Mechelen; 2018; 244 blz.; € 19,99; omslagillustratie Roelof Goudriaan

BALLUSTRADA pakt uit met Nederlands-Belgisch voorjaarsnummer

Het van origine Zeeuwse literaire tijdschrift Ballustrada opent zijn 33ste jaargang met een bijzonder dubbelnummer, een expositie en een ‘buitenlandse’ presentatie. De presentatie en opening van de bijbehorende mail art-expositie vinden plaats op zondagmiddag 28 april in de Verbeke Foundation te Kemzeke, een van de grootste en meest originele kunstcentra van België.

Het thema van de nieuwe uitgave is In Holland staat een huis. Vlaamse auteurs geven daarin hun (lees)ervaringen weer met de Noord-Nederlandse literatuur. Van de weeromstuit hebben ook enkele noordelijke scribenten hierop gereageerd.

Een greep uit de inhoud

Vaste columnist Minor wil de restanten van de Nederlandse taal redden door meer eenheid en samenwerking. Hendrik Carette presenteert stilistische hoogstandjes over favoriete Nederlandse auteurs. Stefaan van den Bremt omschrijft en demonstreert zijn ontwikkeling als dichter aan de hand van zijn voorbeeld Martinus Nijhoff. In Canon typeert hij bovendien Nederlandse en Vlaamse dichters door de eeuwen heen. Willem M. Roggeman heeft een oud interview met Hella Haase bewerkt, omdat ze nu eenmaal zijn favoriete schrijver is. Andreas van Rompaey gaat in op de aanwezigheid van Willem Brakman in Zeeuws-Vlaanderen. 

Will van Broekhoven, een Nederlander in Antwerpen, behandelt wederzijdse vooroordelen. Gert P. Kuipers verzamelde indrukken als Nederlandse passant in China – met Vlamingen. Jan J.B. Kuipers hekelt de bekrompen opvattingen van subsidieverstrekkers in het Tijdsgewicht van de Diversiteit. Frank Roger ridiculiseert in De sollicitant de hang naar het gebruik van het Engels. Guido Eekhaut laat ons kennismaken met Donald in Amsterdam. Paul van Leeuwenkamp legt met precisie de wortels bloot van een schrijverschap, en misschien wel van elk schrijverschap. Van een aantal voor Ballustrada-lezers bekende Vlaamse dichters zijn gedichten opgenomen. Als nieuwkomer treedt onder meer Antoon Van den Braembussche op. Voor de rubriek Taal Ver Taal vertaalde Johan Everaers fragmenten van de Waalse auteur Christine van Acker. 

De presentatie vindt plaats in de Orangerie van de Verbeke Foundation in Kemzeke. Aansluitend wordt onder leiding van Ko de Jonge, de maker van de expositie, de tentoonstelling bezocht. Daarna is het tijd voor ontspanning en contact.

Programma

15.00 Entree Verbeke Foundation: https://verbekefoundation.com

15.30 Presentatie Ballustrada in de Orangerie van de Foundation.

Sprekers: Jan J.B. Kuipers, hoofdredacteur André van der Veeke, dichter Hendrik Carette, acteur Paul van Soest. Ko de Jonge presenteert het eerste exemplaar aan collega-beeldend kunstenaar Sjoerd Paridaen.

Optreden Jan Kuipers Wereldverteldag Zaamslag

Jan J.B. Kuipers treedt vrijdagavond 22 maart 2019 op ter gelegenheid van de Wereldverteldag 2019 in Zaamslag, in het Podium van Zaamslag. Hij brengt onder meer een paar mysterie- en horrorverhalen uit zijn vertelwandeling Mysterieus Middelburg.

Foto H.M.D. Dekker

Overige vertellers die deze avond optreden zijn Veronique De Tier met Volkswijsheden, Richard & Koen met een mythe uit het Land van Cadzand en Sankie Koster.

De muziek wordt verzorgd door Ries de Vuyst.

Datum: Vrijdag 22 maart

Aanvang: 20:00 uur
Entree: € 5,00 kaarten aan de zaal.

Het Podium is een multifunctionele zaal met ca 130 zitplaatsen, gebouwd op een nieuwe verdiepingsvloer in de voormalige gereformeerde kerk te Zaamslag: Terneuzensestraat 2, 4543BN Zaamslag.

Verhalen vertellen wordt elk jaar opnieuw in de kijker geplaatst op 20 maart, de Wereldverteldag.
Het mondiale thema van dit jaar is 'mythes, legenden en sagen'. Erfgoed Zeeland organiseert nu voor de derde keer een Zeeuwse vertelweek rondom 20 maart, ditmaal met twee activiteiten, in Zaamslag en Sas van Gent. Een derde evenement in het teken van de Wereldverteldag vindt plaats in Middelburg.


Kijk HIER voor de wandelingen Mysterieus Middelburg: 'Griezelgarantie sinds 2016'.

Wereldverteldag 2019

Eerste 'Mysterieus Middelburg' zit erop

De eerste vertelwandeling 'Mysterieus Middelburg' van het seizoen 2019 zit erop. Een groep van in totaal 17 mensen trok woensdagmiddag 27 februari tijdens een bedrijfsuitje onder een zonnige hemel langs schedels en schavotten, wonderen en wandaden uit het verre tot nabije verleden van Middelburg. Alles ging goed, ondanks de verhaalde misdaden, gruwels en spookgeschiedenissen. Zelfs de wolken kraaien bleven deze keer achterwege.

Mysterieus Middelburg loopt al vanaf 2016 en heette voorheen Sinister Zeeland. Waarom die naamsverandering? Omdat de wandeling door Vlissingen gestaakt is - hierdoor heeft Middelburg nog de enige reguliere Zeeuwse ghostwalk.

Ga óók mee met gids Jan J.B. Kuipers op een mysterieuze en sinistere rondleiding door Middelburg! Slenter door geheimzinnige straatjes en hoor dertien en méér sinistere verhalen. Over het rondwaren van de Pest en brute terechtstellingen. De moord om een pakje boter, het hoofd in het bushokje. En ijselijke bureaucratie van beruchte regentenstad Middelburg. Luctor et Putesco!
“Ik worstel en verga…”

'Maar waarom voert de wandeling door het westen en noorden van de binnenstad?'
'Het zijn windrichtingen met onheilspellende betekenis. Loop mee en hoor meer!'

Groepswandelingen vanaf 8 personen (vanaf € 106,-) boekt u veilig via VVV Zeeland (e-mail: groepen@vvvzeeland.nl) of direct bij Mysterieus Middelburg:
- Heleen: hmddekker@zeelandnet.nl, tel. 06-33365988
- Jan: jjbkuipers@hotmail.com, tel. 06-36271652

Op woensdagavond 5 juni vindt de eerstvolgende wandeling plaats voor individuele boekers (€ 11,99 per persoon). Bestellen kan HIER.

Zie ook www.sinisterzeeland.nl

Foto's H.M.D. Dekker

Vaarwel aan de wALLofsmALLart

Afbeelding in '111 plekken in Zeeland
die je gezien moet hebben'  (foto H.M.D.Dekker)..

Van zaterdag 23 februari tot en met zondag 14 april 2019 staat Ko de Jonge in ruimtecaesuur aan de Lange Noordstraat 67 in Middelburg met zijn wALLofsmALLart. De wALLofsmALLart was een kleine tentoonstellingsruimte in de kunstwerkplaats KipVis, Vlissingen. 

In de eerste helft van de tentoonstellingsperiode kunnen nog veranderingen worden aangebracht. Na de officiële vaststelling op zaterdag 23 maart is de presentatie definitief.

Ko de Jonge maakte in KipVis van 2009 tot 2019 tentoonstellingen met werk uit zijn archief. Dat archief omspant de periode 1970-heden.
De kunstwerken, meestal van beperkte grootte, zijn afkomstig van meer dan duizend kunstenaars. Sommige werken maken deel uit van mail art-projecten.

De wALLofsmALLart kreeg ook een plaats in het boek 111 plekken in Zeeland die je gezien moet hebben van Jan J.B. Kuipers en Heleen Dekker.

Het grootste gedeelte van het archief van Ko de Jonge is nu ondergebracht in een speciaal ingerichte afdeling mail art bij de Verbeke Foundation in Kemzeke, België.

Geheimen van het BIOSOFISCH INSTITUUT

Het Biosofisch Instituut is een fictieve organisatie in het werk van de Nederlandse sciencefiction- en fantasyschrijver Jan J.B. Kuipers. Het Biosofisch Instituut, een organisatie van zowel wetenschappelijk als levensbeschouwelijk karakter, is een terugkerende factor in veel van zijn verhalen, hoewel de exacte doeleinden van deze instelling duister blijven.

door W. de Vreede*

Het Biosofisch Instituut (BI) was ooit verspreid over heel Europa en het Amerikaanse continent. Het verdwijnen van de laatste vestiging in Wenen was te wijten aan een recente moderniseringsdrang van de Donaumetropool. Kuipers (2009):

Een van de publicaties waarin het Biosofisch
Instituut een rol speelt.**

“Met het zwichten van het laatste traditionele koffiehuis voor de terreur van trendy cafés en ‘exclusieve’ winkels verdween, ergens tussen het Sissimuseum en de Ringstraat, óók de laatste Instituutsgevel met zijn kenmerkende geblindeerde ramen en roetzwarte gevel.”

De oorsprong van het Instituut moet worden gezocht in de negentiende-eeuwse smeltkroes van revolutionaire en exotisch-spirituele bewegingen. Aangenomen wordt dat de stamvaders van het Instituut teleurgestelde Utopisten waren, die uiteindelijk in theosofische kring verzeilden. Daaruit verstoten wegens een poging tot ‘parallellisatie’ van Madame H.P. Blavatsky, een proces dat een letterlijk ‘nabouwen’ en animatie met behulp van elektrochemische infusie scheen in te houden, kwamen de vroege biosofen in contact met propagandisten van de eveneens zeer jonge eugenetica, waarna het eigenlijke Biosofisch Instituut werd gesticht.

Verspreiding

Na de eeuwwisseling had het Biosofisch Instituut zich genesteld in de meeste Europese staten en in de grote steden van Noord-Amerika, van waaruit het zich ook verspreidde over het zuidelijk deel van dat continent. De zwart of antracietgrijs gesausde gevels van de BI-vestigingen bevonden zich doorgaans net buiten de stadscentra. Ze behoorden tot gerieflijke panden op onopvallende locaties, maar wel vlak bij het kloppend hart van cultuur, wetenschap en economie.

Neergang

De neergang begon in de jaren dertig van de twintigste eeuw. De nazi’s sloten alle vestigingen in het door hen gecontroleerde gebied omdat zij het BI te ‘kosmopolitisch’ en ‘maçonniek’ achtten. In Noord-Amerika kwam het internationaal actieve en tegelijk uiterst discrete Instituut in een slechte reuk te staan omdat men het aanzag voor een communistische mantelorganisatie.

Een verloren leer

De biosofische leer van het Instituut is nooit op grote schaal bekend of zelfs maar duidelijk geworden, ondanks de vuistdikke (en intussen onvindbare) monografie Biosophie gegen Bedeutungslosigkeit van Rudolf Immuabel. Unieke BI-documenten gingen naar verluidt verloren bij de instorting van het Keulse stadsarchief in 2009. Het diverse malen aangekondigde Handboek voor de Inclusieve Representatie zou onthullende nieuwe gegevens over het Instituut bevatten. Bijvoorbeeld dat het bezig zou zijn de eigen sporen uit te wissen door middel van een strategie van ‘fictionalisering’ van de Instituutshistorie.

'Reële' filosofie

De term biosofie duidt 'levenswijsheid' aan, maar speelt ook een geringe rol in de reële filosofie. Zo baseerde de Oostenrijks-Hongaarse auteur Friedrich Kettner (1886-1957) zijn eigen biosofie op het werk van Spinoza. Hij stichtte in de VS werkelijk een Biosophical Institute. En de Duitse filosoof Peter Sloterdijk schreef in Sphären III: Schäume. Plurale Sphärologie (2004) dat de filosofie zich ‘moet omvormen tot biosofie’.

Literatuur

- Jan J.B. Kuipers, ‘Biosofisch Instituut’. In: Universele Almanak van Onwaarschijnlijke Oorden en Wonderlijke Bestemmingen. Themanr. Wonderwaan 10, juni 2009.
- ‘Aantekeningen’ (bij ‘Gestalte op de heuvel’). In: Jan J.B. Kuipers, Houten Trouw (Mechelen 2018), 236-238.

* Opgenomen op verzoek van W. de Vreede. Een lemma van zijn hand over dit onderwerp op de online-encyclopedie Wikipedia bleek te zijn verwijderd op verzoek van een vrijwilliger aldaar met het pseudoniem 'Queeste'. De Vreede: "Terwijl er een lijst met ca. 50 andere fictieve organisaties op die site staat, allemaal 'verzinsels van schrijvers' (dat was het bezwaar)." Mijn (JK's) reactie: "Ik ben blij met alle aandacht voor aspecten van mijn werk, maar we kunnen deze manoeuvre zien als weer een stap in het proces van fictionalisering van de Instituutshistorie. De cirkel blijft rond."

** Gestalte op de heuvel:  opgenomen in Jan J.B. Kuipers, Houten Trouw, pag. 10-35 en ook separaat verschenen als e-boek.