Postuum gesjouw met Dante

'Ravenna, hoofdstad van de gelijknamige provincie in noordoost-Italië, is vooral bekend als vroegmiddeleeuwse ‘mozaïekstad’ en trekt om die reden jaarlijks vele duizenden bezoekers uit alle delen van de wereld. Een in dit opzicht atypisch monument is vaste prik op de excursielijst van veel cultuurtoeristen: het graf van de ‘goddelijke dichter’ Danta Alighieri (1265-1321), vlakbij het Piazza Garibaldi (Via Alighieri).'

In Archeologie Magazine 2013 nr. 2 verscheen mijn artikel 'De eeuwige rust van de goddelijke dichter. Het wel en wee van Dantes graf in Ravenna'. Een relaas van gesjouw met stoffelijke resten en folkloristische rivaliteit tussen Florence en Ravenna tot in recente jaren, met een uitstapje naar de raadselachtige moord op Siger van Brabant in 1284.

Bekijk de site van het blad.



De ‘tumulus’ naast het officiële monument, waarin Dante’s beenderen tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog waren ondergebracht (foto H.M.D. Dekker).

Presentatie 'De Staats-Spaanse Linies' in museum Het Bolwerk, IJzendijke

'Waan je veldheer op de wallen van een fort'. Onder deze titel besteedden PZC en BN / De Stem (auteur René Hoonhorst) op vrijdag 5 april aandacht aan de manifestatie van zaterdag 6 april 2013 in museum Het Bolwerk te IJzendijke. Daar, aansluitend in de historische kerk en het museum, werden mijn nieuwe boek De Staats-Spaanse Linies. Monumenten van conflict en cultuur en de expositie Staats en Spaans in de clinch gepresenteerd. Onderwerp van het boek is de wordingsgeschiedenis en historische context van een stelsel van verdedigingswerken en vestingsteden in Vlaanderen en Zeeuws-Vlaanderen, ontstaan sinds de Tachtigjarige Oorlog tot en met de achttiende eeuw, latere aanpassingen daargelaten.

De latere zestiende eeuw is een tijd van oproer en oorlog, waarin ook de Staats-Spaanse Linies ontstaan. Dit complex van forten, schansen, linies en vestingstadjes telt zo’n 450 objecten in een gebied van 80 x 40 kilometer langs de landsgrens tussen Knokke en Antwerpen. Scheppers zijn de Spaanse, ‘Staatse’ en Franse militaire apparaten, gedurende de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) tot en met de Spaanse Successieoorlog (1701-1714) – latere aanpassingen niet meegerekend.

Sommige elementen spelen nog een rol in de Tweede Wereldoorlog. De Linies vertegenwoordigen ruim vier eeuwen geschiedenis, die het huidige karakter van Oost- en West-Vlaanderen, Antwerpen en Zeeland sterk meebepalen. In het Noorden herinneren ze aan de ontstaansgeschiedenis van de Republiek, die zo belangrijk was voor de nationale identiteit. Voor het Zuiden symboliseren ze, aldus een recente publicatie, ‘het lot van Europees slagveld dat het Vlaamse land eeuwenlang beschoren is geweest’. De Staats-Spaanse Linies, monumenten van conflict en cultuur plaatst de Linies in de historische en krijgshistorische context.

Het rijk geïllustreerde gebonden boek schenkt eveneens aandacht aan de voorgeschiedenis, spannende episoden, anekdoten en volksverhalen. Maar ook aan landschap en natuur. Een lexicon van vestingtermen, een atlas en veel kruisverwijzingen komen tegemoet aan de naslagbehoefte.

Doordat de provincie Oost-Vlaanderen, de provincie Zeeland en Het Europese Fonds voor Regionale Ontwikkeling het boek mogelijk hebben gemaakt, is de verkoopprijs voor het publiek  laag gehouden: € 19,90. 

Zie de folder van het boek, of lees het auteursartikel op Historiek.
Jan van Damme schreef op zijn weblog 'Zeeland geboekt' (PZC) op 9 april 2013:

‘Zo eens in de zoveel tijd voel je het: dit is een boek, dat doet er toe. Ik had dat afgelopen jaar met de eerste twee delen van de nieuwe omvattende Geschiedenis van Zeeland. Bij het lezen van De Staats-Spaanse Linies, een rijk uitgegeven boek dat afgelopen zaterdag 6 april 2013 in IJzendijke werd gepresenteerd, kon ik wederom maar tot één conclusie komen: wie de streekhistorie geen dode letter vindt, zal deze hardcover met aandacht tot zich moeten nemen. En dat is bepaald geen straf, neem dat maar van mij aan. Jan J.B. Kuipers heeft een pen die tot doorlezen maant.’ Lees hier het vervolg van de bespreking.

Overhandiging van het boek door de auteur aan de op de presentatie aanwezige Prins Maurits met gevolg (foto Heleen M.D. Dekker).

Jan J.B. Kuipers, De Staats-Spaanse Linies. Monumenten van conflict en cultuur. Vlissingen: Uitgeverij Den Boer | De Ruiter, 2013. ISBN 978-90-79875-44-3, € 19,90

Staats-Spaanse Linies *  militaire inundaties * fortificaties * vestingsteden * Vlaanderen * Antwerpen * Zeeuws-Vlaanderen *Tachtigjarige Oorlog * Hollandse Oorlog * Negenjarige Oorlog *Spaanse Successieoorlog * Oostenrijkse Successieoorlog

De koningsgraven van Paphos

Cyprus negatief in het nieuws? Het is hopelijk een kortstondige ECB-nachtmerrie. Een prachtig eiland met een zeer gelaagde en rijke historie. 

De 'Koningsgraven' van Paphos in het zuidwesten van Cyprus herinneren aan een bijzondere periode in de geschiedenis van dit eiland op de grens van Avond land en Oriënt. Ze stammen uit de tijd dat het behooorde tot het Egyptische rijk van de Ptolemaeën, de dynastie van Cleopatra.

Zie mijn artikel hierover in Archeologie Magazine 2010, nu ook digitaal beschikbaar.

Toegangspoort van één van de Koningsgraven (foto Heleen Dekker).

Brommers, gitaren en spandoeken

In Trouw van dinsdag 12 maart 2013 schreef Jean Jacques Suurmond zijn column 'Brommers, gitaren en een groot licht op de Westerschelde' naar aanleiding van het al in 2005 verschenen Brommers, gitaren en spandoeken.

Suurmond:

"De bandnaam Hungry Sect 'ontsierde zeker vijfentwintig jaar een muur van de Sint-Jacobskerk in Vlissingen'. Zo begint het boek 'Brommers, gitaren en spandoeken' van Jan Kuipers, dat vijftig jaar jongerencultuur in Zeeland beschrijft.
Ik kreeg het voor mijn verjaardag en kom er veel oude vrienden in tegen. Het waren de sixties, we waren jong, we hadden idealen, een groot licht lag op de Westerschelde.
Ik ben degene die 's nachts met een bokkenpoot de naam 'Hungry Sect' op die kerk heeft gekalkt."

Mysterie opgelost! De auteur achtte het boek uitverkocht, maar bolcom heeft er kennelijk nog wel een paar.


Recensie Martin de Jong:

"Een 'invasie van termieten', zo omschreef het Vaticaan eind jaren vijftig de opkomst van het nozemdom. Dit jaar zijn er in Zeeland diverse tentoonstellingen en evenementen waarin positiever over de jeugd van toen en nu bericht wordt, deze documentaire over een halve eeuw jongerencultuur is er een uitvloeisel van. Den Haag gold in de jaren zestig als 'beatstad nummer een', maar ook in de Zeeland wemelde het van de bandjes met fraaie benamingen als de 'Delta Blues Band'. Populaire Zeeuwse representanten van de indo-rock waren Ronny and his Javelins, met op drums 'neger-showman-zanger' Turry. Britse topbands wisten Zeeland te vinden (Pink Floyd in Vlissingen!). Van de eerste rockers tot aan Blof, het wordt allemaal fraai in beeld gebracht en van gedegen commentaar voorzien. Het is de Zeeuwse jongerencultuur die hier belicht wordt, maar het boek is ook aanbevolen voor lezers elders in het land die geïnteresseerd zijn in popmuziekgeschiedenis. Met veel kleuren- en zwartwitfoto's en een register."

Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap

Voor 2013 staan twee nieuwe historische publieksboeken op stapel: De Staats-Spaanse Linies. Monumenten van conflict en cultuur (Vlissingen: Den Boer | De Ruiter, ISBN 978-90-79875-44-3) en Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap. De Nederlanden in de Franse Tijd (Zutphen: Walburg Pers, ISBN 9789057309045).

De leus 'Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap' uit de Franse revolutie weerspiegelde de politieke ideologie in de Nederlanden na de komst van de Fransen. De Franse tijd (1794-1815) vertoont in de geschiedenis van België en Nederland overeenkomsten en aanzienlijke verschillen. Het Zuiden werd ingelijfd, Nederland kwam pas in 1810 onder de keizerlijke knoet van Napoleon, na veelbewogen perioden als de Bataafse Republiek, Bataafs Gemenebest en Koninkrijk Holland. De gevolgen waren blijvend. Beide landen zouden in hun huidige vorm zonder de Franse tijd niet bestaan.

Kortstondig behoorden Nederland en België tot een revolutionair begonnen wereldrijk, dat ingrijpende hervormingen bracht zoals scheiding van kerk en staat, invoering van de burgerlijke stand, een onafhankelijke rechterlijke macht en parlementaire democratie. De schaduwzijden waren enorm: Franse uitplundering, economische ruïne, onderhoud van hongerige en haveloze troepen, burgeroorlog, invasies, het sterven van duizenden soldaten in den vreemde. Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap behandelt de macro-ontwikkelingen én de menselijke factoren van ambitie, verraad, staatsgrepen, oorlogsellende, hielenlikkerij en onverzoenlijk verzet. Het boek belicht eveneens de voorgeschiedenis: de Brabantse Omwenteling in het Zuiden en de Patriotten in het Noorden. Ook komt de ongelukkige hereniging van Noord en Zuid aan de orde, uitlopend op de Belgische Revolutie van 1830.

Een breed opgezet verhaal van een zeer woelige periode, met als weinig benutte invalshoek voor dit tijdvak de gebeurtenissen in het huidige Nederland én Nederlandstalig België.

Jan J.B. Kuipers, Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap. De Nederlanden in de Franse Tijd.
Zutphen: Walburg Pers, ISBN  9789057309045, €  29,95.
Verschijnt september 2013. Bestelinformatie.

De gouden jakhals

'Een gouden beeldje van Anubis, de jakhalsgod, de gids van de doden! Het zat duidelijk in die vaas verstopt. Dat betekent vast dat het van de overkant van de Nijl komt, uit de dodenstad. Ik snap nu wel waar Neroepe zijn rijkdom vandaan haalt.'
Het meisje Neftis en de Schorpioenman Aanen nemen het in het oude Egypte op tegen een bende grafrovers onder leiding van een rijke koopman.

Een nieuwe e-uitgave van een ouder Vlaams filmpje: De gouden jakhals. Een spannend historisch avontuur met aandacht voor de cultuur en de godenwereld van het oude Egypte omstreeks 1400 voor Christus. Leeftijd 10-12 jaar.


Bestel hier voor dik één euro.

Oorspronkelijke cover (2003)

De Staats-Spaanse Linies. Monumenten van conflict en cultuur

Op zaterdagmiddag 6 april 2013 wordt in museum Het Bolwerk te IJzendijke een nieuw historisch boek van Jan J.B. Kuipers gepubliceerd: De Staats-Spaanse Linies. Monumenten van conflict en cultuur (uitgeverij den Boer | de Ruiter, Vlissingen), over vier eeuwen forten, schansen, linies, vestingstadjes en hun historische context in het grensgebied tussen Knokke en Antwerpen.

Musketier met vorkmusket, 
begin zeventiende eeuuw.